Data: 2021-01-10 | Autor: Redakcja Jelito w Ogniu | Przeczytano 771 razy

Szczepienia w nieswoistych chorobach zapalnych jelit

szczepienie

Szczepionki inaktywowane, tj. zawierające nieaktywne (zabite) drobnoustroje, są bezpieczne u pacjentów z NZJ niezależnie od stosowanych leków, również immunosupresyjnych (jak azatiopryna, 6-merkaptopuryna, metotreksat) czy biologicznych.

Zaliczamy do nich szczepionki przeciw:
  • grypie - do wstrzykiwań domięśniowych lub podskórnych
  • wirusowemu zapaleniu wątroby typu A i B
  • pneumokokom, meningokokom
  • polio
  • wściekliźnie
  • kleszczowemu zapaleniu mózgu
  • durowi brzusznemu
  • szczepionka skojarzona DTP (przeciwko błonicy, tężcowi i krztuścowi)

Notuje się w tej chwili największą od 5 lat śmiertelność z powodu grypy. Szczepienie przeciw grypie jest wymieniane jako priorytetowe i zalecane przez wszystkie międzynarodowe organizacje zajmujące się szczepieniami. Każda choroba infekcyjna, zarówno wirusowa, jak i bakteryjna, może być czynnikiem zaostrzającym przebieg NZJ, dlatego szczepionka ta jest zalecana wszystkim chorym, a zwłaszcza w trakcie immunosupresji, ze względu na obniżoną wówczas odporność na wszelkie zakażenia, w tym wirusowe (jak grypa). W dotychczas opublikowanych badaniach nie zaobserwowano poważnych działań niepożądanych, ani zaostrzenia choroby, zarówno u dzieci, jak i dorosłych, po szczepieniu przeciw grypie. Zalecane jest ono również w ciąży (niezależnie od wieku ciąży), ponieważ jest to choroba bardzo niebezpieczna w tym okresie. Ponadto szczepienie przeciw grypie w ciąży chroni dziecko przed zachorowaniem w pierwszych miesiącach życia.

Kwestią dyskusyjną w przypadku NZJ są natomiast szczepionki żywe, zawierające żywe drobnoustroje pozbawione chorobotwórczości lub poddane działaniu zmniejszającemu ich chorobotwórczość (atenuowane). Obecnie wielu specjalistów uważa, że NZJ wykluczają takie szczepienia. Wg oficjalnych wytycznych szczepionki żywe są przeciwwskazane zwłaszcza u chorych z upośledzoną odpornością, tzn. w trakcie leczenia sterydami ogólnoustrojowymi (Encorton, Metypred), podczas leczenia immunosupresyjnego (azatiopryna, 6-merkaptopuryna, metotreksat), biologicznego oraz przez 3 miesiące po zakończeniu tych terapii, a także u chorych niedożywionych.

Zaliczamy tutaj szczepionki przeciw:
  • grypie - donosowa
  • wirusom odry, świnki i różyczki (potrójna szczepionka MMR)
  • gruźlicy (BCG)
  • ospie wietrznej
  • żółtej gorączce (żółtej febrze)
  • rotawirusom
  • doustną szczepionkę przeciw wirusowi polio
  • doustną szczepionkę przeciwko cholerze

Bardzo ważnym elementem ochrony przeciw zakażeniom dla każdego chorego na NZJ jest również tzw. "strategia kokonu", czyli zaszczepienie niechorującego otoczenia (rodziny, rówieśników dziecka w szkole itd.) jako potencjalnego źródła infekcji.


Bibliografia
  1. Vaccination in Patients with Inflammatory Bowel Diseases (Szczepienie pacjentów z nieswoistymi zapaleniami jelit) - PubMed 2020 https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/31968344
  2. Vaccination in Patients with Inflammatory Bowel Diseases (Szczepienie pacjentów z nieswoistymi zapaleniami jelit) - Karger 2020 https://www.karger.com/Article/FullText/503253
  3. Szczepienie dorosłych chorych na nieswoiste zapalenia jelita - dr n. med. Dariusz Stencel, dr hab. n. med. Aleksandra Banaszkiewicz, prof. dr hab. med. Andrzej Radzikowski https://www.mp.pl/szczepienia/artykuly/przegladowe/124952,szczepienie-doroslych-chorych-na-nieswoiste-zapalenia-jelita
  4. Szczepienia w gastroenterologii - kogo szczepić i przeciwko jakim chorobom? - dr n. med. Ewa Duszczyk, Gastroenterologia Kliniczna https://journals.viamedica.pl/gastroenterologia_kliniczna/article/view/29296
  5. Narodowy Instytut Zdrowia Publicznego - Państwowy Zakład Higieny, Szczepienia-Info https://szczepienia.pzh.gov.pl/
  6. wykład dr hab. n. med. Aleksandra Banaszkiewicz z Kliniki Gastroenterologii i Żywienia Dzieci, Warszawskiego Uniwersytetu Medycznego na Dniach Edukacji J-elity 2019 + artykuły dr Banaszkiewicz oraz innych lekarzy/naukowców w Kwartalnikach
  7. Wytyczne European Crohn's and Colitis Organisation (ECCO), Journal of Crohn's and Colitis 2019 https://academic.oup.com/ecco-jcc/article/13/2/144/5078195
  8. Wytyczne European Crohn's and Colitis Organisation (ECCO) https://www.ecco-ibd.eu/publications/ecco-guidelines-science/published-ecco-guidelines.html
  9. Inflammatory Bowel Disease (IBD) Vaccination Schedule for Adults, American College of Gastroenterology https://gi.org/topics/inflammatory-bowel-disease-ibd-vaccination-schedule-for-adults-age18/
Tematy: CU, CD, MZ, szczepienia

Pytania i odpowiedzi

Czy szczepienie przeciwko COVID-19 jest bezpieczne w nieswoistych chorobach zapalnych jelit?
Dostępne szczepionki przeciwko COVID-19 (Comirnaty firm Pfizer i BioNTech, Moderna, AstraZeneca, Janssen) należą do grupy szczepionek martwych. Są zatem bezpieczne, tj. nie mogą spowodować zakażenia nawet u pacjentów z obniżoną odpornością. Szczepionka Comirnaty firm Pfizer i BioNTech oraz szczepionka Moderna to szczepionki na bazie mRNA. Szczepionki AstraZeneca oraz Janssen to szczepionki wektorowe. Opierają się one na zmodyfikowanym, niezdolnym do życia adenowirusie, niezdolnym także do replikacji i wywołania choroby. U pacjentów leczonych immunosupresyjnie przeciwwskazane są szczepionki żywe, natomiast te na bazie mRNA i wektorowe są bezpieczne. Zakłada się, że dotychczas zatwierdzone szczepionki przeciwko COVID-19 nie będą się różniły pod względem częstości występowania działań niepożądanych w porównaniu z innymi szczepionkami, z których korzystają pacjenci z NZJ.

Zobacz też

Dieta w chorobie Crohna i WZJG
Szczepionka COVID-19 w chorobie Crohna i WZJG
Enterografia
Ciąża a leki w nieswoistych zapaleniach jelit
Wrzodziejące zapalenie jelita grubego
Jak powstrzymać biegunkę?
Anemia w chorobach zapalnych jelit - przyczyny, objawy i leczenie
Enterokliza
Choroba Leśniowskiego-Crohna
CZY WIESZ, ŻE...

Kosmki jelitowe to małe wypustki umieszczone na powierzchni błony śluzowej jelita cienkiego, mające na celu zwiększenie jego powierzchni chłonnej. Pojedynczy kosmek ma od 0,3 do 1,5 mm długości, na jeden mm2 jelita jest ich od 10 do 40, a ich gęstość zmniejsza się w kierunku końca jelita cienkiego. 

Łącznie liczba kosmków wynosi ok. 10 milionów, co zwiększa powierzchnię jelita cienkiego prawie 23 razy, do nawet 200 m2.