2020-09-21 11:34:49

Ciąża a leki w nieswoistych zapaleniach jelit

Skutki odstawienia leków w ciąży mogą być bardzo niekorzystne zarówno dla matki, jak i dla dziecka. Zaprzestanie leczenia może bowiem spowodować zaostrzenie choroby, co jest większym zagrożeniem dla przebiegu ciąży niż jakiekolwiek działania niepożądane samych leków.

Większość leków stosowanych w NZJ można podawać w okresie ciąży i karmienia piersią:

  • Mesalazyna (Asamax, Salofalk, Pentasa) - stosowana miejscowo (czopki i wlewki) oraz doustnie w dawce do 3 g/dobę jest bezpieczna w ciąży. Nie wpływa na wchłanianie kwasu foliowego.
  • Sulfasalazyna - również uważana za bezpieczną, jest jednak antagonistą kwasu foliowego, dlatego pacjentki leczone sulfasalazyną w czasie ciąży muszą pamiętać o suplementacji tej witaminy w dawce 2 mg/dobę.
  • Sterydy - zarówno ogólnoustrojowe (Encorton, Metypred), jak i działający miejscowo w jelicie budezonid (Cortiment, Entocort) - można podawać ciężarnym w leczeniu rzutów choroby, jednak należy stosować najmniejsze skuteczne dawki przez możliwie najkrótszy czas. Sterydy podawane miejscowo w postaci czopków, wlewek i pianki uznaje się za bezpieczne.
  • Azatiopryna (Imuran) i 6-merkaptopuryna (6-MP) - dawniej uważano, że immunosupresja zwiększa ryzyko powikłań, jednak opublikowane ostatnio prace wykazały bezpieczeństwo tych leków w ciąży. Z najnowszych badań wynika, że nie zwiększają one ryzyka rozwoju wad wrodzonych. Jeżeli pacjentka ma ustalone leczenie immunosupresyjne przed zajściem w ciążę, należy je kontynuować.
  • Cyklosporyna - uznana za "prawdopodobnie bezpieczną", ale powinna być stosowana w możliwie najmniejszej dawce.
  • Leczenie biologiczne - badania wskazują, że nie wiąże się ze zwiększonym ryzykiem występowania powikłań w czasie ciąży.
    • infliximab (Remicade, Remsima, Inflectra, Flixabi, Zessly) i adalimumab (Humira, Hulio, Imraldi) - grupa "małe ryzyko"
    • wedolizumab (Entyvio) i ustekinumab (Stelara) - grupa "prawdopodobnie małe ryzyko; mało danych na temat stosowania u ludzi"
  • Ciprofloksacyna i metronidazol - stosowane krótkotrwale są prawdopodobnie bezpieczne, ale należy ich unikać w pierwszym trymestrze.

Należy jednak pamiętać, że wyjątkiem jest:

  • Metotreksat - jest bezwzględnie przeciwwskazany zarówno u kobiet, jak i u mężczyzn w okresie starań o zajście w ciążę oraz przez cały czas trwania ciąży. Wykazuje działanie poronne i teratogenne (tj. może powodować rozwój wad wrodzonych). Przyjmowanie metotreksatu należy przerwać co najmniej 3 miesiące przed planowanym poczęciem.

Bibliografia
  1. Wpływ nieswoistych zapaleń jelit na ciążę i płodność - zasady postępowania, specyfika leczenia - prof. dr hab. n. med. Jarosław Kierkuś
  2. Ciąża i karmienie piersią a nieswoiste zapalenia jelit - prof. dr hab. n. med. Piotr Albrecht
  3. Leczenie nieswoistych chorób zapalnych jelit w czasie ciąży i karmienia - prof. dr hab. n. med. Maria Kłopocka
  4. Leczenie nieswoistych zapaleń jelit u kobiet w ciąży - dr n. med. Anna M. Pietrzak
  5. Prowadzenie ciąży u chorych na nieswoiste zapalenia jelit https://www.mp.pl/ginekologia/poloznictwo/150925,prowadzenie-ciazy-uchorych-nanieswoiste-zapalenia-jelit
  6. Poradnik "Płodność, ciąża i karmienie piersią w nieswoistych zapaleniach jelita" https://j-elita.org.pl/wp-content/uploads/2015/12/poradnik-ciaza-2015.pdf
  7. Wytyczne postępowania z chorymi na nieswoiste choroby zapalne jelit w praktyce lekarza rodzinnego https://www.termedia.pl/poz/Wytyczne-postepowania-z-chorymi-na-nieswoiste-choroby-zapalne-jelit-w-praktyce-lekarza-rodzinnego,25675.html