Data: 2021-03-31 | Autor: Redakcja Jelito w Ogniu | Przeczytano 2568 razy

5 najważniejszych pytań o szczepienie przeciw COVID-19 w chorobie Crohna i WZJG

szczepienie-covid-2

Najważniejsze informacje dotyczące szczepień przeciwko COVID-19 w nieswoistych chorobach zapalnych jelit - na podstawie kilku aktualnych i wiarygodnych publikacji naukowych oraz oficjalnych wytycznych.

Czy powinienem zaszczepić się przeciwko COVID-19?

Pacjenci z nieswoistym zapaleniem jelit, czyli z chorobą Crohna, wrzodziejącym zapaleniem jelita grubego lub mikroskopowym zapaleniem jelita grubego, powinni szczepić się w najszybszym możliwym terminie. Niestety mimo licznych apeli NZJ do tej pory nie znalazły się na liście chorób uprawniających do wcześniejszego zaszczepienia przeciw COVID-19.

Czy szczepienie przeciwko COVID-19 jest bezpieczne w nieswoistych chorobach zapalnych jelit?

  • Do tej pory nie wykazano, że nieswoiste zapalenie jelit zwiększa ryzyko zakażenia SARS-CoV-2, ale istnieją dowody, że niektóre leki mogą być czynnikiem ryzyka ciężkiego przebiegu COVID-19.
  • Nie ma badań wyraźnie wskazujących na różnice w zakresie bezpieczeństwa i skuteczności szczepień COVID-19 wśród pacjentów z nieswoistym zapaleniem jelit i bez NZJ.
  • Biorąc pod uwagę dostępne dane naukowe dotyczące bezpieczeństwa innych szczepionek u pacjentów z nieswoistym zapaleniem jelit, należy założyć, że dotychczas zatwierdzone szczepionki przeciwko COVID-19 nie będą się różniły pod względem częstości występowania działań niepożądanych w porównaniu z innymi szczepionkami, z których korzystają pacjenci z NZJ.
  • Dostępne szczepionki przeciwko COVID-19 (Comirnaty firm Pfizer i BioNTech, Moderna, AstraZeneca, Janssen) należą do grupy szczepionek martwych. Są zatem bezpieczne, tj. nie mogą spowodować zakażenia nawet u pacjentów z obniżoną odpornością.
  • Szczepionka Comirnaty firm Pfizer i BioNTech oraz szczepionka Moderna to szczepionki na bazie mRNA.
  • Szczepionki AstraZeneca oraz Janssen to szczepionki wektorowe. Opierają się one na zmodyfikowanym, niezdolnym do życia adenowirusie, niezdolnym także do replikacji i wywołania choroby.
  • U pacjentów leczonych immunosupresyjnie przeciwwskazane są szczepionki żywe, natomiast te na bazie mRNA i wektorowe są bezpieczne.

Czy w zaostrzeniu NZJ mogę się zaszczepić przeciwko COVID-19?

  • Zapalna choroba jelit w remisji nie jest przeciwwskazaniem do szczepienia.
  • Zaostrzenie, tj. aktywna niekontrolowana postać nieswoistego zapalenia jelit stanowi tymczasowe przeciwwskazanie. W takich sytuacjach przed przystąpieniem do kwalifikacji do szczepień należy najpierw wywołać remisję choroby. W praktyce każdy przypadek rozpatrywany jest indywidualnie, zależnie od nasilenia objawów, wcześniejszej aktywności choroby, przyjmowanych leków oraz reakcji na leczenie.

Czy leki stosowane w NZJ stanowią przeciwwskazanie do szczepienia przeciwko COVID-19?

  • Nie ma dowodów na to, że nieswoiste zapalenie jelit lub leki stosowane w jego terapii mogą negatywnie wpływać na skuteczność szczepienia COVID-19. Wyniki badań innych szczepionek w tym kontekście nie są rozstrzygające, ale większość nie wskazuje na niższą immunogenność szczepionki o znaczeniu klinicznym.
  • Szczepienie zalecane jest także podczas terapii lekami działającymi na układ odpornościowy. Sterydy o działaniu miejscowym (budezonid) oraz ogólnoustrojowym (prednizon, prednizolon, metyloprednizolon), a także leki immunosupresyjne (azatiopryna, 6-Merkaptopuryna, metotreksat) i biologiczne (adalimumab, infliximab, wedolizumab, ustekinumab) nie stanowią przeciwwskazania do szczepienia przeciw COVID-19, więc nie należy ich odstawiać.
  • U chorych, u których planowane jest włączenie leków immunosupresyjnych lub biologicznych, należy w miarę możliwości przeprowadzić szczepienia przed rozpoczęciem tego leczenia.
  • Dawki szczepionki warto zaplanować tak, aby nie nakładały się z momentem podania dawki leku biologicznego.

Jakie są przeciwwskazania do szczepienia przeciwko COVID-19?

  • Jedynym bezwzględnym przeciwwskazaniem do szczepienia przeciw COVID-19 jest ogólnoustrojowa reakcja anafilaktyczna po poprzedniej dawce szczepionki lub na substancje wchodzące w skład szczepionki.
  • U osób, u których w przeszłości wystąpiła reakcja anafilaktyczna na jakąkolwiek inną substancję, szczepienie nie jest przeciwwskazane, ale należy zachować ostrożność - zostanie założony wenflon, aby umożliwić niezwłoczne podanie leków w razie potrzeby, a pacjent pozostanie dłużej na obserwacji.
  • W kwestionariuszu wstępnego wywiadu przesiewowego przed szczepieniem znajdują się pytania o przyjmowane leki, w tym sterydy oraz leki immunosupresyjne. Należy wpisać prawdę - odpowiedź TAK nie będzie stanowić przeciwwskazania do szczepienia, jest to jedynie informacja dla lekarza kwalifikującego, aby udzielił odpowiednich wskazówek.
  • Na stronach rządowych Gov oraz na stronie Polskiego Towarzystwa Wakcynologii dostępna jest instrukcja dla lekarzy, jak interpretować pytania z kwestionariusza. Wszelkie wątpliwości są tam wyczerpująco wyjaśnione.

Bibliografia
  1. Stanowisko Polskiego Towarzystwa Gastroenterologii oraz Konsultanta Krajowego w dziedzinie gastroenterologii w sprawie szczepień przeciw COVID-19 u pacjentów z nieswoistymi chorobami zapalnymi jelit.
  2. Polskie Towarzystwo Gastroenterologii i krajowy konsultant ds. gastroenterologii o szczepieniach przeciwko COVID-19 u pacjentów z nieswoistymi zapaleniami jelit - wytyczne. Przegląd Gastroenterologiczny 2021/02/15 https://www.termedia.pl/gastroenterologia/Polskie-Towarzystwo-Gastroenterologii-i-krajowy-konsultant-ds-gastroenterologii-o-szczepieniach-przeciwko-COVID-19-u-pacjentow-z-nieswoistymi-zapaleniami-jelit-wytyczne,41444.html
  3. Dr hab. n. med. Maria Kłopocka o zaleceniach związanych ze szczepionką przeciwko COVID-19 dla pacjentów z IBD. https://www.termedia.pl/gastroenterologia/Dr-hab-n-med-Maria-Klopocka-o-zaleceniach-zwiazanych-ze-szczepionka-przeciwko-COVID-19-dla-pacjentow-z-IBD-,41330.html
  4. Pandemia COVID-19 i szczepienia u osób z NZJ. Wszystko co warto wiedzieć - wytyczne i rekomendacje. Prof. dr hab. n. med. Piotr Eder oraz dr hab. Piotr Rzymski
  5. Polskie Towarzystwo Wakcynologii - http://ptwakc.org.pl/
  6. Narodowy Instytut Zdrowia Publicznego - Państwowy Zakład Higieny, Szczepienia-Info https://szczepienia.pzh.gov.pl/